双语化学辞典Chem Lexicon
研究生Graduate 统计热力学 Statistical thermodynamics

由配分函数求热力学函数Thermodynamic functions from the partition function

\[U - U_0 = k_\mathrm{B}T^2\left(\frac{\partial\ln Q}{\partial T}\right)_V,\quad A - A_0 = -k_\mathrm{B}T\ln Q,\quad S = \frac{U - U_0}{T} + k_\mathrm{B}\ln Q\]
其他函数other functions
\[p = k_\mathrm{B}T\left(\frac{\partial\ln Q}{\partial V}\right)_T,\qquad H = U + pV,\qquad G = A + pV\]
理想气体吉布斯能Gibbs energy of an ideal gas
\[G - G_0 = -nRT\ln\frac{q}{N}\ (\text{理想气体})\]\[G - G_0 = -nRT\ln\frac{q}{N}\ (\text{ideal gas})\]

含义Meaning

一旦知道正则配分函数 Q(N, V, T),所有热力学量都可通过求导得到——连接微观能级与宏观热力学的桥梁。

Once Q(N, V, T) is known, every thermodynamic quantity follows by differentiation — the bridge between molecular levels and bulk thermodynamics.

符号说明Symbols

符号Symbol含义 Meaning单位 Unit
\(Q\)正则配分函数canonical partition function1
\(U_0, A_0\)T = 0 时的值values at T = 0J

推导Derivation

  1. 平均能 \(U = \sum_i E_ie^{-\beta E_i}/Q = -\partial\ln Q/\partial\beta\),\(\beta = 1/k_\mathrm{B}T\),换成 T 得上式。

    Mean energy \(U = -\partial\ln Q/\partial\beta\).

  2. 由 \(A = U - TS\) 及 \(U = -T^2\partial(A/T)/\partial T\)(吉布斯–亥姆霍兹)积分得 \(A = -k_\mathrm{B}T\ln Q\)。

    Integrating Gibbs–Helmholtz gives \(A = -k_\mathrm{B}T\ln Q\).

  3. 其余量由热力学关系 \(p = -(\partial A/\partial V)_T\)、\(S = -(\partial A/\partial T)_V\) 得到。

    The rest follow from \(p = -(\partial A/\partial V)_T\), \(S = -(\partial A/\partial T)_V\).

  4. 理想气体 \(\ln Q = N\ln q - \ln N!\),\(q_\text{trans} \propto V\) ⇒ \(p = Nk_\mathrm{B}T/V\),统计力学推出理想气体状态方程。

    For an ideal gas \(q \propto V\) gives \(p = Nk_\mathrm{B}T/V\) — the ideal-gas law from statistics.

适用条件与局限Assumptions & limitations

  • 要求体系处于平衡态且能级已知;凝聚相的 Q 难以精确计算(需模拟)。

    Requires equilibrium and known levels; condensed-phase Q needs simulation.